بلاگ

۲۴ مرداد, ۱۳۹۷

آموزش از راه دور و مزایای آن

آموزش از راه دور در مدارس، دانشگاه ها و موسسات آموزشی، تنها راه کمک به آموزش کسانی است که به هر دلیلی از تحصیل در محیطهای آموزشی جا مانده اند و یا بدنبال شروع و یا تکمیل روند آموزشی خویش با استفاده از این شیوه ای نوین می باشند. علی رغم اینکه در شیوه آموزش حضوری بسیاری از فراگیران مبادرت به یادگیری می نمایند لیکن همچنان هستند کسانی که بدلیل مشغله و عدم امکان کسب دانش و تجربه نمی توانند به مدرسه عادی و یا دانشگاه یا موسسات آموزشی به شکل حضوری جهت ادامه تحصیل بروند.

امروزه در کشورهای مدرن آموزش از راه دور بسیار متداول می باشد. برای این روش ممکن است از ویدیو، رایانه، پست الکترونیک و تکنولوژی مرتبط با اینترنت استفاده شود. آموزش از راه دور با بهره وری از اینترنت امکان پذیر می شود.تاریخچه سیستم آموزش مجازی در دهه اول سال ۱۷۱۷ میلادی آغاز شده است. این نوع آموزش در سال ۱۸۵۴ در کشورهای مدرن از طریق جزوه خلاصه شده فعالیتش گسترش پیدا کرد. پیدایش آموزش از راه دور در ایران به سال ۱۳۶۶ باز می گردد. درواقع آموزش از راه دور با اولویت پذیرش بازماندگان از تحصیل راه اندازی شده است. اهداف این موسسات آموزشی که ارتقاء سطح علمی، فراهم کردن امکان آموزش از راه دور و آموزش بخشی از نیروهای متخصص جامعه می باشد. اعتبار عمرانی بعضی از این مراکز آموزشی که در شهرهای بزرگ واقع شده اند تا سال ۱۳۸۴، بیش از ۲.۴ میلیارد تومان بوده است.

فرصت طلایی برای هزاران فراگیر در مدارس آموزش از راه دور

تقریبا با آغاز به کار مدارس آموزش از راه دور در سال ۱۳۸۳، سالانه در حدود ۲۴۰ هزار نفر از خدمات این مدارس استفاده کرده اند و با وجود بیش از ۱۷۰۰ مدرسه آموزش از راه دور فعال در کشور حدود ۱۸۶هزار دانش آموز مشغول به تحصیل هستند. این نوع مدارس یک فرصت طلایی است برای تمام کسانی که تحصیلات ابتدایی دارند و بعد از آن هرکس در هر سن و شغلی می تواند ادامه تحصیل دهد.

آموزش از راه دور جایگزین مناسب آموزش حضوری

فراگیران مدارس آموزش از راه دور به دو دسته بزرگسالان (افراد بالای ۱۸ سال) و لازم التعلیم ها تقسیم می شوند. لازم التعلیمی ها افرادی هستند که شرایط سنی برای تحصیل را دارند اما به دلیل برخی موارد خاص که کمیسیون خاص آموزش و پرورش تشخیص می دهد، امکان ادامه تحصیل در مدارس عادی و روزانه را ندارند و باید از خدمات مدارس آموزش از راه دور استفاده کنند مانند افراد متاهل و دارای معلولیت . این تفاوت در ارائه خدمات نشان از انعطاف خوب سیستم آموزش از راه دور دارد.

از نظر محتوای آموزشی تمام مدارس از یک مدل و الگو پیروی می‌کنند و همان دروسی که در مدارس عادی دولتی تدریس می‌شود، در این مدارس نیز انجام می‌شود اما کتابهای این مدارس طوری طراحی شده است که فراگیر در ۸۰ درصد موارد به معلم نیازی ندارد. بخش غیردولتی این مجموعه را اداره می کند و به فراگیران هزینه آموزشی تعلق می گیرد و اگر حمایت آموزش و پرورش از ابن بخش نبود، هزینه های آموزشی به مراتب بالاتر بود. هزینه هر واحد درسی هم بسته به شرایط متفاوت هر استان متغیر است.  حداکثر تعداد واحدهایی که فراگیر در یک نیمسال بسته به نظر و تشخیص مشاور می تواند دریافت کند بین ۱۸ تا ۲۰ واحد است. فراگیران لازم التعلیم، رایگان تحصیل می کنند و فراگیران بزرگسال در مجموع هزینه بالایی را برای استفاده از خدمات نمی پردازند.

با توجه به غیردولتی بودن مدارس آموزش از راه دور، نیروهای فعال این مدارس به صورت اضافه کاری، بازنشسته، رسمی و یا آزاد مشغول به کار هستند که هرکدام قانون مربوط به خود را دارند مانند نیروهای آزاد که تابع قانون کار هستند (یعنی به تناسب میزان ساعاتی که درآموزش و پرورش و مراکز، فعالیت می کنند و براساس قرارداد منعقد شده تابع قانون کارهستند). بیشترین مدارس آموزش از راه دور در نوبت دوم مدارس دولتی تشکیل می‌شود و تعدادی از مدارس آموزش از راه دور توسط موسسان خریداری شده است و به صورت مجزا فعالیت می‌کنند. طرح نظارت جامع دارای سه بخش نظارت همتا، نظارت تخصصی (سالی سه مرتبه این نظارت صورت می گیرد ) و نظارت عالیه است و هر نیم سال وضعیت مدارس آموزش از راه دور بررسی می شود. آموزشی و پرورشی، اداری و مالی و فناوری از جمله موارد نظارت تخصصی بر مدارس آموزش از راه دور است.

با توجه به عوامل ذکر شده ، آموزش از راه دور می تواند بسیار مثمر ثمر باشد . آموزشی که با آرامش ، تمرکز ، دقت و بدون خستگی انجام گیرد می تواند باعث یادگیری قابل توجهی گردد . آموزش از راه دور به سبب اینکه در منزل انجام می گیرد این امکان را برای علم آموز مهیا می سازد که بتواند با آرامش و تمرکز بیشتر به مطالعه دروس بپردازد .

البته ممکن است عوامل بازدارنده ای هم وجود داشته باشد که علم آموز نتواند به درستی از این نوع آموزش بهره گیرد ولی این نوع آموزش می تواند برای علم آموزانی که قادر به گذراندن زمان زیادی در محلهای آموزشی نیستند بسیار مناسب باشد . بسیاری از علم آموزان ترجیحا یادگیری در منزل ( آموزش از راه دور ) برایشان بسیار راحت تر از یادگیری در محیط های آموزشی می باشد. این افراد با توجه به اینکه در محیطهای آموزشی فرصتی برای انجام تمرین و ممارست پس از مطالعه دروس وجود ندارد ، فرصت می یابند تا هم دروس را با دقت بیشتری مطالعه نمایند و هم به انجام تمرینات مربوطه بپردازند . محیط منزل از لحاظ آرامش ، تمرکز و دقت به مراتب بسیار بهتر از محیطهای آموزشی می باشد . بعضی از علم آموزان در محیطهای آموزشی به جای توجه به آموزش ، به عوامل دیگری توجه می نمایند.  هر چند آموزگاران با روشهای تدریسی مختلف ، سعی می نمایند از جلب توجه علم آموزان به اطراف جلوگیری نمایند ولی عوامل گفته شده اکثر اوقات باعث می شود که حداقل بخشی از درس توسط علم آموز آموخته نشود . علاوه بر این ، با توجه به اینکه افراد دارای قابلیت خستگی یکسانی نیستند ، بعضی اوقات خستگی زودرس که ممکن است ناشی از بی خوابی ، فعالیت جسمی زیاد و یا استرس بوده باشد ، باعث بروز مشکلاتی در یادگیری علم آموز در محیط آموزشی می گردد . بعضی از آنها مجبور هستند که مسافت طولانی را برای رسیدن به محیط آموزشی طی نمایند که این امر هم باعث ایجاد خستگی در آنها خواهد شد .

باید توجه داشت که بعضی اوقات رقابت کاذب ناشی از فشار والدین بر فرزندان باعث می شود که علم آموز به جای توجه داشتن به محیط آموزشی ، همواره توجهش به والدین معطوف گردد . توجه داشتن به والدین در حین آموزش و توقع آنها باعث می شود که علم آموز تمرکز لازم را در حین آموزش نداشته باشد .

در سالهای قبل بسیاری از آموزگاران با روش آموزش از راه دور موافق نبودند ، به این علت که طرز تفکر ایشان بر این بود که علم آموز هیچگاه به کسب علم به تنهایی نخواهد پرداخت . این امر در سنین پایین باعث می شد که هیچگاه این نوع آموزش مورد تایید آموزگاران قرار نگیرد . البته با توجه به اینکه دانش آموزانی وجود داشتند که هیچگاه علاقه ای به کسب علم در آنها وجود نداشت ، این امر بسیار بدیهی به نظر می رسید . ولی این نکته که افرادی هم وجود داشتند که همواره به دنبال کسب آگاهی بودند، از نظر بعضی آموزگاران بدور نگاه داشته می شد . این امر زمانی بسیار مورد توجه قرار گرفت که این احساس در مسئولین بوجود آمد که علم آموزانی وجود دارند که به علت کمبود محیطهای آموزشی قادر به ادامه تحصیل نخواهند بود .

با توجه به اینکه بعضی از علم آموزان مجبور به طی مسافتی طولانی و بعضا خارج از شهر مورد سکونتشان می بایست به ادامه تحصیل بپردازند و این امر مستوجب پرداخت هزینه برای این افراد می باشد ، این نوع آموزش بسیار مورد استقبال قرار گرفت .نکته قابل توجه در مورد این نوع آموزش این است که علم آموزان می توانند جهت آشنایی با آموزگار ، درس مربوطه ، مطالب مورد نیاز یادگیری و پروژه های احتمالی کلاس توجیهی در ابتدای ترم داشته باشند . این امر می تواند در برطرف نمودن ابهاماتی که در ابتدای تحصیل برای علم آموزان بوجود آید موثر واقع شود . آنها بسیار مایل هستند که بدانند روش تدریس در این نوع مراکز آموزشی به چه نحوی انجام می شود . حتی تهیه نمودن جزوه ای که بتواند کمک قابل توجهی به آنها بنماید بسیار موثرخواهد بود.

نحوه‌ی آموزش از راه دور

ارائه برنامه آموزشی که برگرفته از فصلهای مختلف کتاب ، نحوه آزمون ، تاریخ آزمون و زمان تحویل پروژه می باشد ، توسط آموزگار مربوطه بسیار ضروری به نظر می رسد . طبق این برنامه آموزشی موجود در وب سایت ، علم آموز می تواند با آگاهی کامل به مطالعه دروس پرداخته و نحوه کامل از نحوه آزمون ، زمان تحویل پروژه و زمان آزمون را داشته باشد . یکی از مهمترین عواملی که علم آموز را در یادگیری کمک می نماید اطلاع از نحوه اجرای برنامه آموزشی ارائه شده توسط آموزگار می باشد .

آموزش از راه دور اگر به درستی انجام گیرد باعث کاهش بروز مشکلاتی خواهد شد که علم آموزان از آن بی اطلاع می باشند . علم آموزانی که برای کسب تحصیلات می بایست به محیط آموزشی خارج از محل زندگیش بپردازند ، حتی اگر هزینه آن را هم در نظر داشته باشند ، آشنا شدن با محیط نادرست و بروز مشکلات ناخواسته مانند بیماری باعث ایجاد افت تحصیلی درآنها خواهد شد .

فرض کنید هیچگونه از عوامل یاد شده در محیط های خارج از محل سکونت وجود نداشته باشد . تصور اینکه در علم آموزی افت تحصیلی بوجود آید بسیار تعجب برانگیز به نظر می رسد . استرس بیش از حد که مبتنی بر گذراندن بیش از اندازه واحدهای درسی توسط علم آموزان ، که ناشی از رقابت ناسالم در اینگونه محیطها می باشد ، باعث افت تحصیلی آنها خواهد شد . افرادی که نا آگاهانه به رقابت با کسانی می پردازد که از لحاظ رفاهی قابل مقایسه با آنها نیست باعث می شود که متحمل استرس بیش از اندازه گردد . اینگونه فردی که بعضا در شهری دیگر به ادامه تحصیل مشغول می باشد هیچگاه از لحاظ رفاهی با علم آموزان ساکن در آن شهر قابل مقایسه نخواهد بود .

آداب و رسوم افراد ساکن در محیط نیز بدون تاثیر نخواهد بود . فردی که به مکان آموزشی در محلی دیگر مراجعه می نماید ممکن است به علت نا آشنا بودن با آداب و رسوم ، هیچگاه نتواند قادر به درک کسانی باشد که با او در حال تحصیل می باشند . حتی اگر یک کشور خاص را در نظر داشته باشیم ممکن است قوم و ملیتهایی در آن زندگی نمایند که هر کدام از آنها دارای آداب و رسوم و سنن متفاوتی باشند . باید این نکته را در نظر داشت که نا آشنا بودن با محیط کلاس و محل آموزش می تواند در علم آموزان تاثیرگزار باشد . مکان آموزشی دارای قابلیت رشد و پرورش استعداد ها را دارد که علم آموزان رضایت نسبی از آن را داشته باشند .

آموزش از راه دور، یادگیری برنامه ریزی شده ای است

که در آن معمولاً یادگیری و آموزش در محیط های جدا از هم صورت می گیرند. به همین دلیل آموزش از راه دور، به تکنولوژهای ارتباطی و نهادی برای طراحی و برنامه ریزی آموزش نیازمند است. یادگیری از راه دور فقط بر روی نیازهای یادگیرنده برای رابطه با مدرس تمرکز می کند، درحالی که آموزش از راه دور باید شامل دو طرف ارتباط، یعنی مدرس و یادگیرنده باشد. آموزش از راه دور متفاوت از آموزش الکترونیکی e-Learning است. در واقع آموزش الکترونیکی از زیرشاخه های آموزش از راه دور است که در آن ارتباط مدرس و یادگیرنده به تکنولوژی اینترنت محدود می شود. در آموزش از راه دور، ارتباط مدرس و یادگیرنده می‌تواند از طریق نامه نگاری، رادیو، تلویزیون،تلفن، ویدئو کنفرانس یا اینترنت و شبکه های اجتماعی باشد.

۴ روش پایه ای آموزش در آموزش از راه دور

در مدارس معمولی چندین روش برای آموزش وجود دارد. در ادامه این مقاله در مورد اینکه چگونه می توانیم از تکنیک های پایه مانند کتاب های کار، تورهای علمی، تکرار و یادداشت برداری در فرآیند آموزش از راه دور و آموزش الکترونیکی استفاده کنیم، صحبت خواهیم کرد.

کتاب کار

کتاب کار جایی است که فعالیت ها برای انجام تکالیف سازماندهی شده است. در هر کتاب، به شما یک اصول ساختار یافته که به شما کمک می کند تا در یک موضوع ماهر شوید داده می شود، در این کتاب ها معمولا به طور عمدی از تمرینات آسان به سخت هدایت می شوید و به این ترتیب مهارت شما زیاد می شود. کتاب کار یک ابزار تعاملی است – هدف اصلی آن انتقال دانش نیست بلکه تمرین آن است. شما این کار را به روش علمی انجام می دهید.

چگونه ایده کتاب کار را در دوره های آموزش از راه دور و کلاس مجازی اجرا کنیم؟ چند نکته زیر کمک می کنند:

  • یک دوره آموزش از راه دور (آموزش الکترونیکی) را که عمدتا براساس تمرین است ایجاد کنید (محدود کردن انتقال دانش به حداقل).
  • ساخت یک مسیر تمرین آسان به دشوار در آموزش از راه دور.
  • پیشنهاد تمرینات بسیار تعاملی (در عین حال آسان برای استفاده و به خوبی توضیح داده شده).
  • آن را از نظر بصری جذاب و سرگرم کننده کنید
  • به عنوان یک گزینه از سامانه آموزش مجازی خارج شوید:
    • تمرین های قابل چاپ برای آموزش الکترونیکی خود اضافه کنید
    • از فراگیران بخواهید برای تکمیل این تمرینها از روش “مداد و کاغذ” استفاده کنند و
    • آنها را با ابزار خود-ارزیابی آماده کنید، زیرا نمیتوانید نتایج را به صورت خودکار بررسی کنید.

سفر علمی

بازدید از مکان ها به بچه ها اجازه می دهد که آن چه را که یاد می گیرند را در واقعیت نیز ببینند.

مکان های مختلفی وجود دارد که می توان از آن ها بازدید کرد: مکان های تاریخی (قلعه ها، میدان های نبرد)، مکان های بوسفره (باغ گیاه شناسی، جنگل ها، کوه ها)، موزه های مختلف، و غیره. این تورها می توانند تجربه ای عالی باشند اگر با یادگیری چند منظوره، یادگیری اجتماعی(یادگیری با و یادگیری از همدیگر)، داستان سرایی (توسط یک راهنمای یا معلم) ترکیب شود. بعد از بازدید علمی دانش آموزان باید گزارشی از آن تهیه کنند.

آیا امکان اجرای بازدید علمی در آموزش از راه دور یا آموزش الکترونیکی است؟

  • تور مجازی برای مکان های مورد نظر را در وب ایجاد کنید.
  • از فراگیران آموزش از راه دور بخواهید کاری را که مربوط به موضوع است را به صورت عملی  انجام دهند و سپس، از آن ها فیدبک بگیرید.
  • به فراگیران آموزش از راه دور یک داستان بگویید و از آنها بخواهید به جایی که این داستان اتفاق افتاده بروند – از آنها بخواهید از کامپیوتر خود و دوره آموزش الکترونیکی جدا شوند و بر روی مشاهدات تمرکز کنند.
  • از فراگیران آموزش از راه دور بخواهید تا یافته های خود یا بازخورد های مربوط به فعالیت های فوق را خلاصه کرده و آنها را با همدیگر، سرپرست ها یا مربیان به اشتراک بگذارند.

تکرار

تکرار یکی دیگر از روش های یادگیری است که اغلب با آموزش بچه ها مرتبط است. تکرار فرمول های ریاضی، روال های دستی و یا نحوه نوشتن نامه از تکنیک های محبوب هستند. با توجه به نظریه ی منحنی فراموشی هرمان ابینگاس، همه مردم باید برای به یاد آوردن چیزها و روال ها باید آن ها را تکرار کنند. اگر این کار را انجام نشود، بیشتر اطلاعات جدید در ۲۴ ساعت اول فرآیند یادگیری ناپدید خواهند شد. می توان اثرات تکرار را با ارائه بعضی از رویدادهای تقویتی اضافی پس از آموزش تقویت کرد.

چگونه می توانیم روند تکرار را در دوره های آموزش از راه دور را اعمال کنیم؟

  • دوره آموزش الکترونیکی خود را به چند بخش تقسیم کنید و بین آنها فاصله بندازید (حتی سه روز). برای هر بخش، آزمونهای تقویت کننده ای را ایجاد کنید که اطلاعات کلیدی را از تمام بخش های گذشته تکرار کند.
  • اطلاعات با اهمیت در طول دوره آموزش از راه دور خود را با استفاده از روش های مختلف تکرار کنید: داستان، خلاصه، ارائه تمرینات و آزمون ها؛ در نهایت آزمونی برگزار کنید تا علاوه بر این سنجش فراگیران دوره آموزش از راه دور درباره کسب مهارت های جدید بتوانید فرصتی برای تکرار دوباره مطالب به آن ها بدهید.
  • اطلاعات مهم که بر اهداف یادگیری تأثیر می گذارد را استخراج کنید و آن ها را به فراگیران آموزش از راه دور-از طریق ایمیل یا پیام های متنی در یک روز، یک هفته و یک ماه پس از پایان دوره آموزش الکترونیکی-ارسال کنید.
  • رسانه های یادگیری متناوب برای فراگیران ارائه دهید – این امکان را به آن ها دهید که چت صفحات، چک لیست ها، تصاویر، نقشه های ذهنی و … را چاپ کنند؛ توجه کنید که هر محرک اضافی می تواند به تقویت حافظه کمک کند.

یادداشت برداری

یادداشت برداری برای به خاطر سپردن افکار، بینش و اطلاعات ارائه شده توسط سایر روش های یادگیری مانند سخنرانی ها، ارائه ها، بحث ها و غیره کمک می کند. این روش یادگیری به طور گسترده ای در فرآیندهای یادگیری رسمی در مدارس به کار می رود. با یادداشت برداری، معمولا اطلاعات را با تفسیر  شخصی خود می نویسیم، در قالب ساختارهای خودمان تنظیم می کنیم و یا با تجربیات خودمان ارتباط می دهیم. یادداشت برداری یک فرآیند فعال (جنبشی) است که حافظه را تقویت می کند. یادداشت ها در قالب های مختلف ثبت می شوند- به عنوان متون معمولی و مستقل، به عنوان یادداشت در حاشیه مجله، به عنوان مهم ترین بخش کتاب و غیره. همچنین شاهد محبوبیت رو به رشد یادداشت برداری بصری هستیم، که موضوع را با قرار دادن پیکتوگرام ها یا تصویرنگاشت ها در یک ساختار تصویری نمایش می دهد.

در دوره آموزش از راه دور چگونه می توان یادداشت برداری را گنجاند؟ ایده های زیر می توانند کمکم کنند:

  • گزینه هایی برای یادداشت برداری یا علامت گذاری قسمت هایی از متن اضافه کنید.
  • از فراگیران آموزش مجازی بخواهید که در انتهای آموزش یک یادداشت در زمینه موضوع آن جلسه و در فرمت دلخواه (مانند متن، نقشه ذهنی یا یادداشت بصری) آماده کنند و برای مربی خود یا مدیر دوره آموزش از راه دور ارسال کنند.
  • خلاصه ای از دوره آموزش الکترونیکی را در قالب یک یادداشت(یا یک نقشه ذهنی) برای چاپ توسط فراگیران آماده و ارائه کنید
  • خلاصه ای در قالب یک یادداشت بصری(یا نقشه ذهنی) ناقص آماده کنید و از فراگیران آموزش از راه دور بخواهید که آن را چاپ کنند و قسمت های ناقص آن را تکمیل کنند.
  • از فراگیران بخواهید که یک ایمیل شامل یک پیام کلیدی برای هر قسمت از درس بنویسند و برای مربی دوره ارسال کنند.
مقالات ,
درباره علی حقیقت جو
"هستم تا به خوبی تغییر کنم و به خوبی تغییر دهم"؛ متولد ماه مهربانی و علاقه مند به تحقیق، آزمایش، کشف، یادگیری و حتی اختراع!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

درباره ما